2 . فوائد جنبى و منافعى كه بالعرض مراد و مقصود است . امّا فايدهء اصلى صناعت جدل : اين صنعت صاحبش را ( شخص مجادل ) متمكن مىسازد از اين‌كه بتواند رأى مورد اعتقاد يا التزام خويش را با استدلالات جدلى تقويت و تأييد نموده و آن را به كرسى بنشاند و بدين‌وسيله خصم را به قبول اين وضع ملزم بسازد و بر شعبده‌بازان ( حيله‌گران ) و صاحبان آراء و انديشه‌هاى فاسد و باطل ، غلبه كرده و آن‌ها را نزد مردم منكوب ساخته و انديشهء خويش را به آن‌ها بقبولاند به‌گونه‌اى كه حضار ، شنوندگان ، بينندگان و يا خوانندگان هم اين معنا را درك كنند كه مثلا فلانى در فلان مناظرهء تلويزيونى بر خصم فائق آمده است . امّا منافع جنبى : بر اين صنعت فوائد بىشمارى مترتب است كه مرحوم مظفر رحمهم اللّه در اين مقام به اهمّ آن‌ها اشاره فرموده‌اند و آنها عبارتند از شش فائده : 1 . يكى از فوائد جنبى جدل اين است كه مايهء رياضت كشيدن اذهان و تقويت آن‌ها در جهت تحصيل و اكتساب مقدّمات و صغريات و كبريات فراوان مىباشد . بيان ذلك : شخصى كه صناعت و ملكهء جدل را دارا شده در وسعت بوده و مىتواند در هر رشته و فنّ و علمى و بر هر مطلبى از مطالب دلخواه خويش چندين مقدّمهء مشهوره و مسلّمه كه به حال وى مفيد و براى نيل او به مقصودش نافع باشد اقامه كند . 2 . يكى ديگر از فوائد جنبى جدل تحصيل حقّ و يقين در مسئله مورد بحث است . توضيح اين‌كه : هدف اصلى شخص مبرهن از اقامهء برهان رسيدن به حقّ و يقين است ( چنان‌كه تفصيلا بيان شد ) ، ولى هدف اصلى شخص مجادل رسيدن به حقّ و يقين نيست بلكه « الزام الخصم امام الجمهور » است منتهى گاهى به دنبال نيل به اين هدف ، به هدف برهان يعنى يقين هم نائل مىشود ، بدين‌صورت كه وى با نيروى جدل ، مقدّمات فراوانى بر نفى يا اثبات يك وضعى اقامه نموده و به هدف اصلى رسيده امّا به دنبال آن در اطراف اين مقدّمات به تأمّل و تعمّق پرداخته و از اين زاويه آن‌ها را مورد مطالعه قرار مىدهد كه آيا مقدّمات جانب اثبات ، حقّ و يقينى و مطابق واقع هستند ؟ و يا مقدّمات جانب سلب ؟ و اگر به اين نتيجه رسيد كه طرف اثبات ، مطابق واقع هم هست از اين طريق به واقع و حقّ هم دسترسى پيدا كرده و يقين مىكند كه حقّ در كدام طرف و باطل در كدام طرف است . 3 . سومين فايدهء جنبى از فوائد جدل همانا تسهيل امر بر شخص متعلّم مبتدى